Hemoroid, halk arasında “basur” olarak da bilinen ve oldukça yaygın görülen bir rahatsızlıktır. Makatta ve çevresinde bulunan damarların genişleyip şişmesiyle ortaya çıkan bu durum, birçok insanın yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir. Ancak hemoroid tanısı alan pek çok kişinin aklına hemen şu soru gelir: Mutlaka ameliyat olmam gerekiyor mu?
Kısa yanıt şudur: Hayır, her hemoroid vakası ameliyat gerektirmez. Tedavi seçeneği; şikâyetlerin şiddetine, hemoroidin evresine ve kişinin genel sağlık durumuna göre belirlenir. Bu yazıda hemoroid hakkında merak edilenleri, tedavi seçeneklerini ve ne zaman doktora başvurmanız gerektiğini sade bir dille aktarmaya çalışacağız.
Hemoroid Nedir, Neden Oluşur?
Makattaki damarlar, normal koşullarda dışkılamayı kontrol etmeye yardımcı olan yumuşak dokulardan oluşur. Bu damarlar çeşitli nedenlerle aşırı gerilip genişlediğinde hemoroid gelişir. Hemoroidler, bulundukları konuma göre iki gruba ayrılır:
İç hemoroid: Makadın içinde, görünmeyen bölgede oluşur. Genellikle ağrısız olup tuvalet kâğıdında veya klozette kan görülmesiyle fark edilir.
Dış hemoroid: Makadın dışında, derinin altında oluşur. Kaşıntı, yanma ve ağrıya yol açabilir.
Hemoroid oluşumuna zemin hazırlayan başlıca etkenler şunlardır:
Kronik kabızlık veya ishal
Tuvalette uzun süre beklemek ya da aşırı ıkınmak
Liften fakir, işlenmiş gıdalarla beslenmek
Yetersiz su tüketimi
Uzun süreli oturma veya hareketsiz yaşam tarzı
Hamilelik ve doğum süreci
İleri yaş ve genetik yatkınlık
Hemoroid Her Zaman Ameliyat Gerektirmez
Hemoroidler dört evreye ayrılır ve tedavi yaklaşımı büyük ölçüde bu evreye göre şekillenir. Erken evrelerde ameliyat olmadan da önemli ölçüde rahatlama sağlanabilir.
Yaşam Tarzı Değişiklikleri ve Tıbbi Tedavi
Hafif ve orta düzeydeki hemoroidlerde ilk adım genellikle yaşam tarzı düzenlemeleridir. Bu değişiklikler hem şikâyetleri hafifletir hem de hemoroidin ilerlemesini yavaşlatabilir:
Lif tüketimini artırmak: Sebze, meyve, tam tahıl ve baklagiller bağırsak hareketlerini düzenler, ıkınma ihtiyacını azaltır.
Bol su içmek: Günde en az 8-10 bardak su tüketmek dışkıyı yumuşatır.
Tuvalette geçirilen süreyi kısaltmak: Telefon veya kitapla uzun süre tuvalette oturmaktan kaçınmak önemlidir.
Düzenli hareket etmek: Yürüyüş gibi hafif egzersizler bağırsak düzenini destekler.
Sitz banyosu (oturma banyosu): Ilık suyla yapılan kısa süreli oturma banyoları ağrı ve kaşıntıyı hafifletebilir.
Bunların yanı sıra doktor önerisiyle kullanılan kremler, fitiller veya ağızdan alınan ilaçlar da şikâyetlerin yönetilmesine katkı sağlayabilir. Ancak hangi ilacın, ne dozda ve ne süreyle kullanılacağına yalnızca doktorunuz karar vermelidir.
Ameliyatsız Girişimsel Yöntemler
Yaşam tarzı değişikliklerine rağmen şikâyetler devam ediyorsa, ameliyat öncesinde uygulanabilecek bazı girişimsel yöntemler mevcuttur:
Lastik bant ligasyonu: Hemoroidin tabanına küçük bir lastik bant takılarak kanlanması kesilir ve doku zamanla kuruyup dökülür. Oldukça yaygın kullanılan, etkili bir yöntemdir.
Skleroterapi: Hemoroid dokusuna özel bir solüsyon enjekte edilerek küçülmesi sağlanır.
Kızılötesi koagülasyon: Isı enerjisiyle hemoroid dokusunun küçültülmesine yönelik bir yöntemdir.
Bu yöntemlerin hangisinin uygun olduğuna, muayene ve değerlendirme sonucunda uzman hekim karar verir.
Ameliyat Ne Zaman Gerekebilir?
Hemoroid ameliyatı (hemoroidektomi veya günümüzde sıkça uygulanan stapler yöntemi gibi teknikler), diğer tedavilere yanıt vermeyen, ileri evre veya komplikasyon gelişmiş vakalarda gündeme gelebilir. Aşağıdaki durumlarda doktorunuz ameliyatı değerlendirebilir:
Büyük, dışarı sarkan ve kendiliğinden geri girmeyen hemoroidler
Şiddetli ve sürekli kanama
Diğer tedavilere yanıt vermeyen kronik ağrı
Hemoroidin dışarıda sıkışması (tromboze hemoroid)
Ameliyat kararı her zaman kişiye özel bir değerlendirme sonucunda verilir. Ameliyat olmak zorunda olduğunuzu düşünüyorsanız ya da bu konuda endişeleriniz varsa, bir genel cerrahi uzmanıyla görüşmek en doğru adım olacaktır.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız, vakit kaybetmeden bir uzmana danışmanızı öneririz:
Tuvalet sonrası kırmızı veya koyu renkte kan görülmesi
Makatta süregelen ağrı, yanma veya kaşıntı
Makattan dışarı çıkan ve geri girmeyen bir şişlik hissi
Dışkılama alışkanlıklarında belirgin değişiklik
Özellikle rektal kanama, hemoroid dışında farklı nedenlere de bağlı olabileceğinden mutlaka bir hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Özel Mersin Ortadoğu Hastanesi Genel Cerrahi Birimi
Hastanemiz Genel Cerrahi Birimi’nde deneyimli uzman kadromuz, hemoroid başta olmak üzere kolorektal hastalıkların tanı ve tedavisinde güncel yöntemleri uygulamaktadır. Ameliyatsız seçeneklerden cerrahi tedaviye kadar geniş bir yelpazede, her hastanın durumuna özel bir tedavi planı oluşturulmaktadır. Şikâyetleriniz için randevu alarak uzmanlarımızla görüşebilirsiniz.
Tıbbi Bilgilendirme Notu
Bu içerik, yalnızca genel sağlık bilgisi sunmak amacıyla hazırlanmış olup tıbbi tanı, tedavi önerisi veya kişisel sağlık danışmanlığı niteliği taşımamaktadır. Her bireyin sağlık durumu farklıdır; belirtilerinizin değerlendirilmesi ve size uygun tedavi seçeneğinin belirlenmesi için mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurunuz. İlaç kullanımına ilişkin kararlar yalnızca hekim tarafından verilmelidir.
