Romatoid Artrit ile Osteoartrit Arasındaki Fark Nedir?
Eklem ağrısı, şişlik ve hareket kısıtlılığı gibi şikâyetler yaşayan pek çok kişi, bu belirtilerin hangi hastalıktan kaynaklandığını merak eder. Eklem hastalıkları arasında sıklıkla karıştırılan iki önemli durum romatoid artrit ve osteoartrittir.
Her ikisi de eklemleri etkileyen hastalıklar olsa da nedenleri, belirtileri, seyirleri ve tedavi yaklaşımları birbirinden önemli ölçüde farklıdır. Bu yazımızda, romatoid artrit ile osteoartrit arasındaki temel farkları sade bir dille ele alacağız.
Osteoartrit Nedir?
Osteoartrit, eklem kıkırdağının zamanla yıpranması ve eklem yapılarında meydana gelen değişiklikler sonucunda ortaya çıkan kronik bir eklem hastalığıdır. Halk arasında sıklıkla “kireçlenme” olarak bilinir.
Eklemlerin yüzeyini kaplayan kıkırdak doku, kemiklerin birbiri üzerinde daha rahat hareket etmesine yardımcı olur. Yaşlanma, fazla kilo, eklemlerin uzun süreli ve aşırı kullanımı veya geçirilmiş eklem yaralanmaları gibi faktörler osteoartrit gelişme riskini artırabilir.
Dinlenme veya uzun süre hareketsizlik sonrasında ortaya çıkan kısa süreli eklem sertliği
Eklem hareketleri sırasında çıtırtı veya krepitasyon sesi
Hareket açıklığında azalma
İlerleyen dönemlerde eklem şeklinde değişiklik
Osteoartrit en sık diz, kalça, el eklemleri ve omurga bölgesinde görülür. İleri yaşla birlikte daha sık ortaya çıksa da genç kişilerde de özellikle eklem yaralanmaları, aşırı kilo veya bazı risk faktörlerinin varlığında gelişebilir.
Romatoid Artrit Nedir?
Romatoid artrit, bağışıklık sisteminin eklemlerin iç yüzeyini oluşturan dokulara yanlışlıkla saldırması sonucu gelişen otoimmün bir hastalıktır.
Osteoartritten farklı olarak temel mekanizma yalnızca mekanik aşınma değildir. Bağışıklık sisteminin neden olduğu kronik iltihaplanma, zaman içinde eklem dokularında hasara ve fonksiyon kaybına yol açabilir.
Romatoid artrit yalnızca eklemleri değil, bazı kişilerde eklem dışındaki organ ve dokuları da etkileyebilir.
Romatoid Artritte Sık Görülen Belirtiler
Özellikle sabahları belirgin olan ve uzun süren eklem tutukluğu
El ve ayaklardaki küçük eklemlerde şişlik ve ağrı
Eklemlerde ısı artışı ve hassasiyet
Her iki tarafta benzer eklemlerin etkilenmesi
Yorgunluk ve halsizlik
Bazı kişilerde hafif ateş
İştah azalması ve kilo kaybı
Romatoid artrit en sık el bilekleri, el ve ayak parmaklarının küçük eklemleri, ayak bilekleri ve dizleri etkileyebilir.
Hastalığın eklem dışındaki bazı organları da etkileyebilmesi nedeniyle erken tanı ve düzenli hekim takibi önemlidir.
Romatoid Artrit ve Osteoartrit Arasındaki Temel Farklar
Neden Kaynaklanır?
Osteoartrit: Eklem kıkırdağındaki bozulma ve eklem yapılarında zaman içinde meydana gelen değişikliklerle ilişkilidir.
Romatoid artrit: Bağışıklık sisteminin eklem dokularına karşı anormal bir yanıt oluşturması sonucu gelişen otoimmün bir hastalıktır.
Kimlerde Daha Sık Görülür?
Osteoartrit: Yaş ilerledikçe daha sık görülür. Fazla kilo, geçirilmiş eklem yaralanmaları ve eklemlere uzun süreli yük binmesi riski artırabilir.
Romatoid artrit: Farklı yaş gruplarında görülebilir ve kadınlarda erkeklere göre daha sık rastlanır.
Sabah Tutukluğu
Osteoartrit: Genellikle kısa sürelidir ve çoğunlukla 30 dakikadan kısa sürer.
Romatoid artrit: Genellikle daha uzun sürer ve bazı kişilerde bir saatten fazla devam edebilir.
Eklem Tutulumu
Osteoartrit: Özellikle diz, kalça, el ve omurga gibi eklemleri etkileyebilir. Tutulum her iki tarafta aynı olmak zorunda değildir.
Romatoid artrit: Özellikle el, el bileği ve ayaklardaki küçük eklemleri etkileyebilir ve sıklıkla vücudun her iki tarafında benzer eklemlerde görülür.
Sistemik Belirtiler
Osteoartrit: Genellikle eklemle sınırlı ağrı, sertlik ve hareket kısıtlılığına neden olur.
Romatoid artrit: Eklem belirtilerine ek olarak yorgunluk, halsizlik ve bazı durumlarda eklem dışı organ tutulumları görülebilir.
Ne Zaman Bir Uzmana Başvurmalısınız?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa bir İç Hastalıkları veya Romatoloji uzmanına başvurmanız uygun olabilir:
Eklem ağrınız birkaç haftadan uzun sürüyorsa
Sabahları belirgin ve uzun süren eklem tutukluğu yaşıyorsanız
Eklemlerinizde şişlik, kızarıklık veya ısı artışı fark ediyorsanız
Birden fazla eklemde aynı anda şikâyet ortaya çıkıyorsa
Eklem şikâyetlerine açıklanamayan yorgunluk veya halsizlik eşlik ediyorsa
Günlük yaşamınızı etkileyen hareket kısıtlılığı geliştiyse
Erken dönemde yapılan değerlendirme, özellikle romatoid artrit gibi eklem hasarına yol açabilen hastalıklarda önem taşır. Tanı sürecinde hekim tarafından yapılan fizik muayenenin yanı sıra kan testleri ve gerektiğinde görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.
Tedavi Yaklaşımları Hakkında Genel Bilgi
Her iki hastalığın tedavisi de kişinin şikâyetleri, hastalığın şiddeti, eklem tutulumu ve genel sağlık durumuna göre planlanır.
Osteoartrit tedavisinde ağrı kontrolü, uygun egzersiz, fizik tedavi, kilo yönetimi ve gerekli durumlarda cerrahi tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.
Romatoid artrit tedavisinde ise bağışıklık sisteminin neden olduğu iltihabı kontrol altına almaya yönelik ilaç tedavileri ve düzenli romatoloji takibi önemli yer tutar.
Hangi tedavi yönteminin sizin için uygun olduğuna, muayene ve değerlendirme sonrasında hekiminiz karar vermelidir.
Tıbbi Bilgilendirme Notu
Bu içerik, Özel Mersin Ortadoğu Hastanesi tarafından yalnızca genel sağlık bilincini artırmak amacıyla hazırlanmıştır. Burada yer alan bilgiler tıbbi tanı, tedavi önerisi veya ilaç tavsiyesi niteliği taşımaz. Eklem ağrısı, şişlik, tutukluk veya benzeri şikâyetleriniz varsa bir sağlık kuruluşuna başvurmanız ve uzman hekiminizin önerilerini takip etmeniz önemlidir.
